Inclusief en toegankelijk: wat is dat?!

 

Voor sommigen zijn de termen inclusie en toegankelijkheid niet nieuw, anderen weten niet wat ze zich hierbij moeten voorstellen. We leggen beide termen uit en zetten de verschillen voor je op een rijtje.

Inclusie vs. toegankelijkheid  

  • Inclusie wil zeggen dat mensen met een extra ondersteuningsnood als volwaardige burgers worden opgenomen in de maatschapij. De maatschappij past zich aan, zodat iedereen kan deelnemen aan élke activiteit. 
     
  • Toegankelijkheid betekent dat iedereen er mag en kan zijn. De deuren staan open voor iedereen, dus ook voor mensen met een extra ondersteuningsnood.  

Vroeger en nu

Hoewel toegankelijkheid een belangrijke stap is en al heel wat mensen kan helpen, wil JWVA tonen waarom inclusie een meerwaarde kan zijn, zowel voor organisaties, deelnemers als voor de samenleving. Door inclusief te werken krijgt iedereen zijn plaats en moeten ze die niet opeisen. 
 

Van waar komt inclusie?

In dit filmpje zie je hoe de visie op mensen met een beperking veranderde doorheen de tijd:

De inclusiegedachte

Op dit moment groeit en bloeit de inclusiegedachte. Mensen beseffen dat personen in een maatschappelijke kwetsbare situatie en/of met een beperking mensen zijn zoals jij en ik. De nadruk wordt gelegd op de dingen die je als persoon kan, in plaats van de dingen waar iemand het moeilijk mee heeft. De persoonlijke situatie staat namelijk steeds in interactie met een context. Hierdoor kun je de individuele situatie niet loskoppelen van het maatschappelijke verhaal. Hoe iemand functioneert is dus niet alleen het gevolg van de mogelijkheden van die persoon, maar ook van de eisen en de ondersteuning van de samenleving. 

Zo heeft iemand die in armoede leeft minder mogelijkheden. In onze maatschappij wordt immers verwacht dat je deelneemt aan het sociale leven en dat je dit als ouder kan betalen. Door de inclusiegedachte wordt niet gekeken naar wat die persoon niet kan, namelijk de rekening betalen, maar wordt gekeken naar wat hij/zij wel kan. Daarnaast worden er ook diensten en producten ontwikkeld om die persoon zo veel mogelijk te ondersteunen.

Deze gedachte toont dat iedereen een volwaardig lid kan zijn van de samenleving en dat het grootste deel van de aanpassingen niet van de persoon zelf moet komen, maar wel van de maatschappij waarin ze leven. Wil dit dan zeggen dat wij alles moeten veranderen? Neen, zeker niet. De meeste veranderingen moeten in ons hoofd plaatsvinden, want ons hoofd is de broeikas van nieuwe ideeën.

Inclusie in het jeugdwerk?

Inclusie goed en wel, maar wat wil dat dan zeggen voor het jeugdwerk? Moet elke jeugdbeweging plots iedereen ondersteunen? En hoe kan je als jeugdwerking zorgen dat iedereen terecht kan bij je werking? Inclusief worden klinkt als een grote opgave. Maar kleine aanpassingen kunnen voor veel kinderen en jongeren een groot verschil maken. 

  • Een concreet voorbeeld 
    Jeugdhuis Jodi is een openbare plaats. Je moet niet betalen om binnen te mogen tenzij er een betalend optreden is. In het jeugdhuis is iedereen welkom en er worden speciale acties gedaan om het jeugdhuis bij iedereen bekend te maken. Ze deden aanpassingen aan de infrastructuur: de trappen werden vervangen door een helling zodat rolstoegebruikers gemakkelijk het gebouw binnen kunnen. Het jeugdhuis werkt met andere woorden aan zijn toegankelijkheid. Jeugdhuis Jodi stelt zich open voor iedereen. Maar om te zorgen dat jeugdhuis Jodi echt inclusief wordt, hebben ze een actie gevoerd. Ze namen contact op met andere lokale spelers (het MPI, het OCMW,...) en zorgen tijdens openingsavonden van het jeugdhuis voor extra vrijwilligers die weten hoe ze met bepaalde situaties moeten omgaan. Daarnaast organisere ze DJ-lessen, waar jong en oud op welkom is. De lesgever zorgt er voor dat iedereen op zijn/ haar tempo kan leren en spelen. Maar het leukste aan jeugdhuis Jodi is het bord boven de deur met de tekst 'Kom binnen want je hoort er bij'.


 

Jeugdwerk voor allen en iedereen

Inclusief jeugdwerk is jeugdwerk waar iedereen bij hoort, waar niemand uitgesloten wordt omwille van zijn of haar anders-zijn. 

Het doel van inclusief jeugdwerk is dat alle kinderen en jongeren ongeacht hun persoonlijke situaie welkom zijn en zich ook welkom voelen. 

Onze maatschappij bruist van de diversiteit. Mensen uit verschillende culturen en met verschillende mogelijkheden en vaardigheden leven samen bij en met elkaar. Het jeugdwerk zou daar een afspiegelin van moeten zijn...

Het jeugdwerk is met andere woorden voor allen en voor iedereen. 

En trouwens. Het feit dat je dit leest wil al zeggen dat je goed bezig bent. Want zoals George Bernard Shaw (schrijver en econoom 1856 - 1950) zei: 

Progress is impossible without change and those who cannot change their mind, cannot change anything.